Wil jij ook een vruchtbare carrière?

Ons hele onderwijssysteem en onze bedrijfscultuur zijn er op gericht dat je carrière gaat maken. Natuurlijk, ieder op zijn eigen niveau, maar het is wel de bedoeling dat je vooruit gaat. Zo krijgen mijn kinderen op hun eerste rapport in principe niet hoger dan een acht, omdat ze anders 'niet meer vooruit kunnen'. Slechts één leerkracht ziet de eigenaardigheid hiervan in en heeft mijn dochter twee tienen gegeven op haar kerstrapport, waar ze apetrots op is. Of dát niet motiveert om zo'n kunststukje nog eens te herhalen! En medewerkers mogen in hun nieuwe functie nooit te dicht bij hun eindschaal geplaatst worden, want dan 'kunnen ze niet meer vooruit'. Terwijl al lang is aangetoond dat voor de meeste mensen de inhoud van het werk en de sfeer op de afdeling veel motiverender zijn dan het salaris.

In mijn vorige artikel* kwam het verschil tussen carrière maken en vrucht dragen aan de orde. Echt carrière maken in de zin van aan de top komen is eigenlijk maar voor enkelen weggelegd, terwijl vrucht dragen voor iedereen mogelijk is. In dit artikel wil ik dieper ingaan op wat nu het verschil is tussen carrière maken en vrucht dragen. En steeds krijg je een tip hoe je je focus kunt verleggen naar vrucht dragen

Een carrière maken doe je voor jezelf, vrucht dragen doe je voor iemand anders. Elk mens heeft talenten, gaven, dingen waar je goed in bent. Je kunt die inzetten om carrière te maken, om ze 'te gelde' te maken. In het gewone spraakgebruik is carrière maken iets wat je voor jezelf doet, voor je eigen ontplooiing en stijging op de maatschappelijke ladder, en voor je eigen salaris niet te vergeten. Er is ook een andere focus mogelijk. Ronald Pino** zegt: ''Een boom eet niet van zijn eigen vruchten. Vraag je dus af waarvoor of voor wie je je gaven hebt gekregen.'' De vruchten van een plant zijn altijd voeding voor anderen. Wanneer je weet wat jouw talenten zijn, vraag je dan eens af in welk beroep, in welk vrijwilligerswerk en in welke maatschappelijke rol die het beste tot uiting komen.

Tip om er achter te komen hoe je vrucht kan dragen: als er helemaal geen belemmeringen zouden zijn, en je hoefde alleen maar aan jezelf te denken, wat zou je dan het liefste willen doen?  Ga vervolgens eens na hoe je die activiteit ten dienste van anderen zou kunnen maken. En tenslotte kijk je hoe je in het hier-en-nu daar vorm aan kunt geven. Ik heb bijvoorbeeld eens op een training voor reisbegeleiders van gehandicapten iemand ontmoet die een kantoorbaan had, maar graag meer wilde reizen. Financieel was dat niet voor haar weggelegd. Zij is toen begonnen om een deel van haar vakantie te gaan besteden aan het begeleiden van gehandicapten die niet alleen op reis konden. Zo begon ze te geven van haar tijd en haar gezelschap. Haar 'loon' was dat ze gratis mee op reis kon, maar ze kreeg er natuurlijk veel meer voor terug.

Bij carrière maken kijk je vooruit, om vrucht te dragen is het belangrijk verbonden te blijven met je wortels. In onze maatschappij wordt carrière maken vaak geassocieerd met job-hoppen, met slim je kansen benutten gericht op de toekomst. Jezus leert zijn leerlingen dat een rank die niet aan de wijnstok blijft, geen vrucht kan dragen (Johannes 15:4). Om vrucht te dragen heb je voeding nodig, je wortels die het levende water opzuigen. Dat betekent dat je je in je loopbaan steeds afvraagt wat het goede is om te doen vanuit je diepste drijfveren, en niet vanuit de vraag wat het meeste oplevert.

Tip om verbonden te blijven met je wortels: bouw regelmatige momenten van bezinning en reflectie in in je leven. Er zijn veel verschillende manieren om dit te doen. Om een paar voorbeelden te noemen: je kunt dagelijks een tekst of spreuk lezen om die te overdenken, uit de Bijbel, of een bijbels dagboekje, of andere bronnen van wijsheid. Je kunt dagelijks bidden, of stille tijd nemen, of mediteren. Voor je loopbaan kan het zinvol zijn om bijvoorbeeld jaarlijks een moment te nemen waarop je je afvraagt of het voor jou nog allemaal 'klopt'. Uiteraard kan het ook heel goed zijn om samen met anderen stil te staan: bij een kerkdienst, in een gespreksgroep, in je teamvergadering, in je functioneringsgesprek, met een coach. Belangrijkste is dat je vormen kiest die jou aanspreken en ze dan ook regelmatig doet!

'Hoe sneller hoe mooier' lijkt op te gaan voor een carrière, maar vruchten moeten groeien en dat kost tijd. In onze maatschappij wordt een carrière vaak het meest bewonderd wanneer die snel en steil omhoog is. Voor de meeste mensen gaat dat echter niet op en dat kan heel frustrerend zijn. Terwijl Prediker ons al leerde: voor alles is een tijd - er is een tijd van zaaien en er is een tijd van oogsten. En tussendoor heb je de tijd van groeien. En van snoeien - opdat we meer vruchten dragen, zegt Jezus in Johannes 15:2. Dat betekent dat het belangrijk is om steeds op te letten wat er nu in je leven en je werk aan de orde is. Wanneer ik mensen met burn-out begeleidt is er vaak aan de orde dat ze teveel wilden in te korte tijd. We kijken dan welke doelen echt van henzelf zijn, en zetten die vervolgens in de tijd: wat kan nu, gegeven je gezondheid, en wat komt later?

Tip om tijd te nemen voor je groei: schrijf eens de doelen die je je hebt gesteld voor je loopbaan uit. Welke stappen in je loopbaan zie je voor jezelf in de komende tien jaar? Maak ze concreet en meetbaar in de tijd. Als je dat gedaan hebt, verdubbel je de tijd om deze doelen te bereiken. Dus in plaats van over tien jaar bereik je ze over twintig jaar. Ga dan eens na wat je zou doen met de ruimte die er ineens is ontstaan. Zou je meer opleiding doen, of je ervaring meer verbreden? Zou je een hobby oppakken waar je anders geen tijd voor had gehad, of vrijwilligerswerk? Of meer tijd besteden aan familie en vrienden? Daarna kun je de balans opmaken hoe belangrijk je loopbaandoelen zijn in verhouding tot die andere zaken. Je weet natuurlijk niet of die tweede tien jaar je gegeven zijn. Waar wil je de komende tien jaar je tijd aan besteed hebben?

Carrière maken brengt ons in een sociaal-economische werkelijkheid, vrucht dragen in een organische werkelijkheid. Dat heeft te maken met de taal, die beelden oproept. Carrière maken roept beelden op van de betere plekken krijgen in een wereld waar schaarste is aan mooi werk, van winnaars en verliezers, van hebben in plaats van zijn. In de organische natuur daarentegen draagt alles vrucht, ieder op eigen wijze. En ieder is nodig voor het welzijn van het geheel. Dat betekent dat je oog kunt krijgen voor wat jij bij te dragen hebt, maar ook oog en waardering kunt krijgen voor de vruchten van anderen, ook al lijken zij in de sociaal-economische werkelijkheid misschien maar onbeduidend.

Tip voor een vruchtbare werkhouding: ga voor elke persoon die je op je werk tegenkomt (elke collega, baas en ondergeschikte, klant, enzovoort) eens na welke vrucht hij of zij geeft waar jij van profiteert. Geeft iemand je iets om te leren, brengt hij iets voor elkaar waar jij gemak van hebt, draagt ze bij aan een beter humeur, levert hij of zij gewoon goed werk af? Als je daar mee bezig bent is het vaak makkelijker om te zien wat iemand niet goed doet, maar het is aan de wijnbouwer om de dorre ranken weg te snijden, zegt Jezus in Johannes 15:2. Wanneer je mensen passend complimenteert met de vruchten die ze geven, zul je merken dat ze nog veel meer gaan bloeien en vrucht dragen.

Dus is carrière maken eigenlijk een vies woord? Natuurlijk niet. Waar het om gaat is dat is dat je terecht komt op de plek waar je je talenten optimaal in kunt zetten, zodat je bloeit en vrucht draagt. Dat je je daar steeds op focust. En ja, er zijn ook altijd mensen nodig op de leidinggevende plekken in organisaties en in de samenleving, en als het goed is zullen zij carrière maken om daar hun vruchten te kunnen dragen. Ik ben er van overtuigd dat voor iedereen het verschil merkbaar is wanneer iemand op een plek zit uitsluitend vanwege carrièrezucht of omdat zij degene zijn die daar het beste vrucht kunnen dragen.

** In: Ronald Pino; Bevrijding! Theologie voor chronisch buitenkerkelijken, p 68.

Copyright 2005 Carine Coehoorn. Je mag dit artikel of delen ervan overnemen onder voorwaarde dat je mijn naam en website www.coehoorncompany.nl erbij vermeldt.

mailto:info@coehoorncompany.nl