Hou jij van je werk of houd je werk jou.... in de houdgreep? (0801)

Het is heerlijk als je kunt zeggen dat je je werk met liefde doet. Dat je je hart erin kunt stoppen. Het maakt niet uit of je kwetsbare kinderen begeleidt naar een plekje in de maatschappij, kantoren schoonmaakt of auto's repareert. In elk soort werk kan iemand zijn hart leggen. 'Ik hou van mijn werk' betekent dat je er graag wat extra's voor doet, en dat je er energie van krijgt.

Kun je ook teveel van je werk houden? Ik denk dat dat inderdaad kan. In mijn coaching praktijk is het regelmatig aan de orde - en zelf heb ik er ook wel eens last van. Het gebeurt als je teveel aan je werk vast komt te zitten, als je werk en wie je bent teveel een geheel worden.

Teveel van je werk houden is eigenlijk op een ongezonde manier van je werk houden. Als je gaat denken dat je werk niet zonder jou kan. Als de lol er van af gegaan is maar je gewoon door blijft gaan. Als het er op gaat lijken dat je zonder je werk niet veel meer voorstelt. Als het zover komt hou jij niet meer van je werk maar houdt je werk jou.... in de houdgreep!

Van Dina Gloubermans heb ik geleerd dat het in zo'n geval zinvol is onderscheid te maken tussen van je werk houden en in je werk investeren. In haar boek over de vreugde van burn-out legt zij uit dat investeren in je werk betekent dat je er iets in stopt maar dat er ook iets uit moet komen. Je stopt je talent erin, je tijd, je offert er misschien zelfs een deel van je privéleven voor op (je huwelijk, je vrienden, contact met je kinderen). Dat doe je om er iets voor terug te krijgen. Vaak iets als: ik krijg bewondering en waardering, ik ben iemand, ik mag er zijn. En vaak is dat heel onbewust.

Investeren is altijd onzeker. Je loopt altijd risico. De kans bestaat dat je je uit de naad werkt maar geen waardering krijgt. Dat je veel presteert voor je organisatie maar gepasseerd wordt als er promotie gemaakt kan worden. De reactie van de meeste mensen is om er een schepje bovenop te doen. Als ze nog maar meer inzetten, dan zal het rendement toch wel komen? Als dat niet komt, raken ze gedesillusioneerd, soms in de burnout. Maar ook als het wel komt, kan het toch aanvoelen alsof de prijs te hoog is geweest.

Hoe weet je of je te veel van je werk houdt? Dina Gloubermans legt uit dat je merkt dat het om een investering gaat als je verliest waar je in geïnvesteerd had: dan reageer je heel anders dan wanneer je iets verliest waar je van houdt. Als je bijvoorbeeld een auto moet verkopen waar je dol op bent, dan mis je hem en voel je je verdrietig, maar je accepteert het uiteindelijk wel. Deze houding beschrijft zij met: Ik ben niet minder, ik heb minder. Maar als de auto jouw status vertegenwoordigt en je moet hem verkopen, is het net of je een stuk van je identiteit verliest die je erin geïnvesteerd had. Je voelt je minder waard, soms vernederd of verslagen, misschien cynisch. Je hebt het gevoel dat je minder bent dan voorheen.

Wat kun je doen als je werk teveel een investering is geworden?

De eerste en moeilijkste stap is: erkennen dat het als een ramp aanvoelt als je je werk zou verliezen. Erkennen dat je je werk nodig hebt om zelf iemand te zijn, of dat nou in de erkenning van je collega's ligt, het feit dat je klanten je zo nodig hebben of het salarisstrookje dat je kunt laten zien. In wezen komt het er op neer dat je ziet dat je in je werk gedreven wordt door angst in plaats van liefde.

Wat ons weerhoudt om dit te erkennen is dat het vaak voelt alsof je in een afgrond valt. Het werk was immers je houvast, de grond onder je voeten boven een ravijn van gevoelens die je liever niet onder ogen ziet: dat kunnen zaken zijn als je schuldig voelen, je mislukt voelen, bang zijn je ouders teleur te stellen, de angst niets voor te stellen.

Het vergt wel moed om die gevoelens onder ogen te zien. Een beetje hulp is daarbij wel belangrijk. In mijn praktijk zie ik echter dat wanneer die gevoelens er gewoon mogen zijn, ze al veel minder krachtig en angstaanjagend worden. Het kan helpen om in te zien waar ze vandaan komen, maar vaak is het al voldoende om gewoon de keus te maken dat die gevoelens niet meer je loopbaan gaan bepalen.

Zelf heb ik dat de afgelopen maanden ook ondervonden. Naast mijn werk als coach ben ik docent onderzoeksvaardigheden. Werk dat ik echt met plezier doe en dat bovendien een financiële basis legt onder mijn bestaan als zelfstandige. Dat ik daarom ook absoluut niet los durfde te laten: dan zou ik geen gegarandeerd inkomen meer in kunnen brengen in mijn gezin, dan zou mijn betekenis als mens toch erg marginaal worden, oh, daar wilde ik niet eens aan denken. Misschien iets kort door de bocht geformuleerd, maar in essentie werkte het wel zo. Mijn vermoeidheidsklachten werden afgelopen jaar echter zo ernstig dat ik de energie voor dit werk niet meer op kon brengen. Dit onder ogen zien kon ik uiteindelijk, na vele maanden, ervaren als een vriendelijke uitnodiging van God om te vertrouwen op Zijn zorg voor mij en mijn gezin. Door de angst voor financiële onzekerheid los te laten en me alleen nog te richten op het werk dat mij echt een gevoel van bestemming geeft, kan de liefde weer stromen. Daar krijg ik weer energie van.

En zo ontstaat er ruimte om keuzes te maken op basis van echte liefde voor je werk. Soms kiezen mensen voor ander werk, maar vaker gaan ze anders in hun werk staan - wat alle verschil maakt.

Carine Coehoorn

Copyright Carine Coehoorn. Je mag dit artikel of delen ervan overnemen onder voorwaarde dat je mijn naam en website www.coehoorncompany.nl erbij vermeldt. Ik stel het erg op prijs als je me dat even laat weten! (info@coehoorncompany.nl)